Ályktanir

Aðalfundur Landverndar sem haldinn er árlega sendir frá sér nokkrar ályktanir. Oftast beinast þær að stefnumótun og ákvarðanatöku stjórnvalda. Milli aðalfunda sendir stjórn samtakanna frá sér ályktanir og fréttatilkynningar um umhverfismál sem efst eru á baugi hverju sinni.

Hellisheiðarvirkjun ásættanlegur kostur

Landvernd    16.1.2004
Landvernd

Stjórn Landverndar hefur kynnt sér skýrslu um mat á umhverfisáhrifum Hellisheiðarvirkjunar. Það er mat stjórnar að það sé mögulegt að afla orku með Hellisheiðarvirkjun án þess að valda umtalsverðum áhrifum á umhverfið. Framlögð skýrsla um mat á umhverfisáhrifum veitir þó ekki nægjanlega skýr svör við nokkrum mikilvægum spurningum. Það gæti því verið ástæða til að skoða betur nokkra þætti framkvæmdarinnar í þeim tilgangi að vega og meta valkosti og finna leiðir sem draga sem allra mest úr hugsanlegum neikvæðum áhrifum. M.a. telur stjórnin að skoða þurfi betur niðurdælingu á menguðu skiljuvatni og meta og bera saman valkosti við hönnun safnæða og mannvirkja við borholur austan Hellisskarðs. Að mati stjórnar verður að seta skýrar reglur, merkja vegi og bílastæði og set upp leiðbeiningar til að komið í veg fyrir frekari óþarfa eyðileggingu á gróðri og jarðvegi í aðliggjandi dölum sem búa yfir mikill náttúrufegurð og eru vinsæl útvistarsvæði.

Athugasemdir og ábendingar stjórnar Landverndar eru eftirfarandi:

1. Við matið er haft í huga að svæðið er mikið raskað vegna línulagna, vegagerðar og efnistök. Einnig er litið til niðurstöðu rammaáætlunar. Niðurstöður faghóps I benda ekki til þess að mikil verðmæti séu í húfi á svæðinu, að undanskildum menningarminjum. Áhrif eru einnig lítil fyrir öll viðmið að undanskildum menningarminjum. Niðurstöður mats faghóps II gefi ekki heldur ástæðu til að ætla að mikil útvistar-, veiða- eða hlunninda- hagsmunir séu í húfi við þessa tilteknu framkvæmd.

2. Myndræn framsetning í skýrslunni þar sem landsvæði eru borin saman fyrir og eftir að mannvirki hafa verið reist, er óskýr (sjá m.a. bls. 90-93). Því er erfitt að átta sig á sjónrænum áhrifum framkvæmda. Þetta á t.d. við þar sem safnæðar koma niður Hellisskarð. Það má reikna með að safnæðarnar geti orðið mjög áberandi á þessum stað og því mikilvægt að sjá útfærsluna með myndrænum hætti, m.a. til að leggja mat á litval á leiðslunum.

3. Í kosti II er gert ráð fyrir tveimur stöðvarhúsum, við Kolviðarhól og í jaðrinum á óröskuðu hrauni á Hellisheiði. Í kosti I er aðeins eitt stöðvarhús við Kolviðarhól. Rask ætti því að geta orðið minna í kosti I og því virðist sá kostur vera betri frá umhverfissjónarmiðum.

4. Gert er ráð fyrir 11 borteigum. Það eru mun fleiri borteigar en gert var ráð fyrir í ,,viðmiðunar” jarðvarmavirkjun sem stuðst var við í mati rammaáætlunar (þar var gert ráð fyrir 4 til 5 borteigum til að anna 120 MW jarðvarmavirkjun). Þetta vekur upp spurningar um það hvort forsendur við mat á áhrifum jarðvarmavirkjana í rammaáætlun hafi verið raunhæfar eða hvort framkvæmdaaðili ætli að leggja undir sig meira landrými undir borteiga en nauðsynlegt er.

5. Losun gróðurhúsaloftegunda eykst vegna framkvæmda og nemur aukningin um 25.000 tonnum á ári. Eðlilegt að gera kröfu um að framkvæmdaaðili standi að ræktunaraðgerðum sem sýni samsvarandi bindingu (mótvægisaðgerðir). Ræktunarstarf framkvæmdaaðila er þegar mjög viðamikið og þetta gæti fallið vel að því.

6. Í skýrslunni er að finna lýsingu á efnistökustöðum fyrir framkvæmdina og myndir (bls. 56-57). Efnistöku á nýjum stöðum fylgja óhjákvæmilega rask og breytt landslag. Þá er mikilvægt að gera sér ljóst hvernig ganga má frá námu þegar efnistöku lýkur. Það væri til bóta fyrir framkvæmdir ef gerð yrðu hæðarlegukort og myndir sem sýndu endanlegan frágang og útlit á námum að verki loknu (hér er sérstaklega vísað til námu A6 og haugstæðis A7).

7. Það er jákvætt að lögn frá orkuveri til Reykjavíkur skulu eiga að vera niðurgrafin. Æskilegt að allar lagnir á svæðinu austan Hellisskarðs frá borteigum að skarðinu orkuvers verði einnig niðurgrafnar. Sama gildir um önnur mannvirki á borteigum. (Það má vísa í borholun við Eldvörp sem dæmi um góðan frágang sem hafa mætti sem fyrirmynd). Í skýrslunni (bls. 51) segir að það verði talsvert dýrara að grafa niður leiðslur. Ekki kemur fram hversu mikil áhrif það hefði á heildarkostnað við verkefnið eða hvort það er óviðráðanlegur kostnaðarauki.

Skýr myndræn lýsing á mannvirkjum á þessu svæði er nauðsynleg, en hún er ekki fyrir hendi í framlögðum gögnum. Framlögð gögn gera hvorki mögulegt að meta hvaða sjónræn áhrif mannvirkin koma til með að hafa né að bera saman ólíka valkosti. Með myndrænni framsetningu mætti meta áhrif mismunandi hönnunar á safnæðum, litaval, yfirbyggingum á borholum og niðurgreftri á safnæða. Þetta svæði er í útjaðri vinsæls útvistarsvæðis og því er mikilvægt að finna lausnir sem gera mannvirkin eins lítið áberandi í landinu og kostur er og valda sem minnstum truflunum á umferð ferðamanna í gönguferðum, skíðaferðum, hjólaferðum reiðtúrum og á vélsleðum.

8. Ástæða til að bera lof á hugmyndir um hvernig má takmarka áhrif lagna og vega í votlendi. Skýringamyndir eru mjög upplýsandi. Þetta stingur mjög í stúf við frekar óglöggar myndir af aðalmannvirkjum við Kolviðarhól og á Hellisheiði.

9. Í skýrslunni er lýst þremur leiðum til að losa sig við skiljuvatn. Niðurdæling við Lambafell, svelg norðuraustur af stöðvarhúsi við Kolviðarhól (til taks ef annað bregst) og niðurdælingu í jarðhitageyminn (væntanlega á virkjunarsvæðinu eða í jaðri þess). Frá umhverfissjónarmiðum virðis niðurdæling í jarðhitageymi vera æskilegasti kosturinn. Bæði vegna þess að þá er minni hætt á að mengandi efni spilli umhverfi og eins má ætla að slík dæling geti aukið endingartíma virkjunarsvæðisins. Af gögnum er ekki fyllilega ljóst hvar og hvernig slíkri niðurdælingu væri best háttað. Það ætti að vera forgangsatriði að finna lausn á þessu máli. Niðurdæling á sjálfu svæðinu gerði skiljuvatnsleiðslu að Lambafelli óþarfa og í því fælist sparnaður og minna rask.

10. Í skýrslunni kemur fram að styrkur nokkurra efna í skiljuvatni er mikill. Svo mikill að það veldur óhjákvæmilega spjöllum á grunnvatni, ef því er dælt niður í grunnvatnsstrauma þá, sem falla út af svæðinu, þó að það fari ekki nema staðbundið upp fyrir leyfileg hámörk fyrir neysluvatn. Óvissa er töluverð um líkleg efnaáhrif, þar eð ekki eru fullkomnar né öruggar forsendur til staðar fyrir hendi um þau. Verður því að hafa varann á. Gildir það ekki síst um svokallaðan Selvogsstraum, en hann er talinn vera einhver öflugasti og auðvinnanlegasti grunnvatnsstraumur, sem fellur til sjávar á Íslandi og þar með einhver mesta auðlind landsins. Því er full ástæða til að freista þess eftir föngum að dæla sem mestu af skiljuvatninu aftur ofan í jarðhitakerfið, enda viðheldur það betur endingu þess. Annars verður að leitast við að beina íblöndun skiljuvatnsins í þá hluta grunnvatnsstraumanna, þar sem minnstur skaði yrði af henni.

11. Í skýrslunni er áhugaverð umfjöllun um sjálfbærni og svo er að skilja að rekstraráætlanir miðist við 30 ára starfstíma á fullum afkostum og að jarðhitageymirinn geti náð sér að fullu á um 1.000 árum og því megi líta á framkvæmdina sem afturkræfa. Í skýrslunni er áhugaverð umfjöllun um ,,ágenga” og ,,hógværa” nýtingarstefnu. Framkvæmdaaðili hyggst stunda ,,ágenga” vinnslu (bls. 67). Stjórn Landverndar telur að í kröfunni um sjálfbæra nýtingu jarðvarma eiga felast að góðar líkur séu á því að orkugjafinn geti þjónað mörgum kynslóðum samfellt og telur því hæpið að fullyrða að um sjálfbæra virkjun sé að ræða ef fylgt verður ,,ágengri” nýtingarstefnu.

12. Fram kemur að Sveitarfélagið Ölfus hefur auglýst tillögu að aðalskipulagi fyrir þetta svæði. Fram að þessu hefur ekki verið fyrir hendi heildarstefna um landnýtingu á svæðinu sem markast af Nesjavöllum, Hengli, Innstadal, Ölkelduhálsi, Reykjadal og Grændal. Þetta er mikilvægt útvistarsvæði fyrir íbúa á öllu suðvesturhorni landsins. Það væri heppilegt að öll aðliggjandi sveitarfélög kæmu sér saman um skipulag fyrir svæðið með hliðsjón af náttúruverndar- og útvistarhagsmunum sem og möguleikum til orkuöflunar.

Í skipulagi þarf m.a. að ákveða hvernig umferð ökutækja að og í Innstadal, Miðdal og Fremstadal verði háttað. Talsverðar skemmdir hafa orðið á gróðri og jarðvegi í þessum dölum vegna utanvegaraksturs. Svæðið er vel aðgengilegt með bílvegum í dag, en loka þyrfti fyrir margar slóðir og banna þar umferð ökutækja. Við enda á vegum þarf að koma upp bílastæðum og merkingum sem sýna augljóslega að lengra megi ekki fara með ökutækjum. Skýrar reglur og merkingar, merkt bílastæði og leiðbeiningar geta komið í veg fyrir frekari óþarfa eyðileggingu á gróðri og jarðvegi.

Tögg

Vista sem PDF

Leita í ályktunum

 

Landvernd eru frjáls félagasamtök sem starfa
að umhverfismálum. 
Taktu afstöðu og vertu með!

Þrjár ákvarðanir vegna hótels á Grímsstöðum í Mývatnssveit kærðar
13.12.2016

Fleiri virkjunarhugmyndir í verndarflokk
3.8.2016

Landvernd kærir samþykkt kerfisáætlunar Landsnets
9.6.2016

Hafna raflínum um verndarsvæði í Mývatnssveit
19.5.2016

Stöndum vörð um valddreifða stjórnun Vatnajökulsþjóðgarðs
18.5.2016

Lagabreytingar vegna sameininga á sviði skógræktar
18.5.2016

Brotið á almenningi og umhverfissamtökum
10.5.2016

Aðalfundur ályktar um friðlýsingar
2.5.2016

Jökulsárlón verði hluti Vatnajökulsþjóðgarðs
14.4.2016

Tillögur um ákvæði í stjórnarskrá
10.3.2016

Drög að breytingum á starfsreglum harðlega gagnrýndar
23.2.2016

Áherslur um náttúruvernd komi í búvörusamninga
8.2.2016

Landvernd kærir auglýsingar Norðuráls
30.12.2015

Áskorun gegn Sprengisandslínu
11.11.2015

Gefum engan afslátt af umhverfismati
5.10.2015

Hörð gagnrýni á Vegagerðina og Skipulagsstofnun
29.9.2015

Ný stóriðja gerir lítið úr losunarmarkmiðum Íslands
29.9.2015

Endurskoða ber umhverfismat Hvammsvirkjunar
28.9.2015

Ráðherra tryggi fjárveitingar til friðlýsinga í virkjana- og verndaráætlun
15.9.2015

Landsnet neitar að afhenda skýrslu
30.6.2015

Úrskurður um jarðstrengi styrkir umhverfisvernd
19.5.2015

Náttúruverndarsamtök telja tillögur Orkustofnunar ekki standast lög
10.3.2015

Fimmtán samtök krefjast úrbóta fyrir Náttúrugripasafn
10.3.2015

Landvernd stefnir Landsneti vegna kerfisáætlunar
30.1.2015

Tímamóta samstaða gegn framkvæmdum á Sprengisandi
30.11.2014

Sátt um rammaáætlun rofin og leikreglur brotnar
27.11.2014

Gálgahraun til Mannréttindadómstólsins
13.10.2014

Útrýma beri hindrunum í framkvæmd Árósasamningsins
30.6.2014

Málþing um Árósasamninginn
21.5.2014

Gagnrýna flokkun Hvammsvirkjunar í nýtingarflokk
19.3.2014

Gagnrýna eignarnámsleyfi iðnaðarráðherra
13.3.2014

Standa vörð um almannaréttinn
26.2.2014

Stjórnvöld hætti við vinnslu olíu og gass
22.1.2014

Telja tillögu ráðherra ekki samræmast lögum
15.1.2014

Ramsar tekur undir með Landvernd
13.1.2014

Breyting á endurskoðunarákvæði matsskýrslna?
25.11.2013

Landvernd mótmælir harðlega áformum um nýja Norðlingaölduveitu
13.11.2013

Afturköllun náttúruverndarlaga mótmælt harðlega
25.9.2013

Níu samtök hvetja til uppbyggingar Náttúruminjasafns
16.9.2013

Mótmælir Norðlingaölduveitu og háspennulínu í aðalskipulagi
13.9.2013

Fréttatilkynning vegna framkvæmda í Gálgahrauni
19.8.2013

Landvernd harmar upprekstur fjár á Almenninga
16.7.2013

Landvernd fagnar afstöðu sveitarstjórnar Þingeyinga til virkjana í Skjálfandafljóti
31.5.2013

Landvernd óskar skýringa atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytis
22.5.2013

Hætt verði við Bjarnarflagsvirkjun
15.4.2013

Bregðast þarf skipulega við auknum ferðamannastraumi
15.4.2013

Grænfánaverkefnið verði eflt
15.4.2013

Stofnun kynslóðasjóðs fyrir mögulegan olíuarð
15.4.2013

Næstu skref í rammaáætlun
15.4.2013

Eina stofnun fyrir vernduð svæði á Íslandi
15.4.2013

Nýjum Álftanesvegi um Gálgahraun mótmælt
15.4.2013

Úrsögn Grindavíkur úr Reykjanesfólkvangi
15.4.2013

Athugasemdir við friðlýsingarskilmála Þjórsárvera
5.4.2013

Skipulagsstofnun hafni matsáætlun Landsnets um Kröfulínu 3
23.3.2013

Alþingi klári náttúruverndarfrumvarp fyrir þinglok
13.3.2013

Landvernd krefst stöðvunar framkvæmda við Bjarnarflag
12.3.2013

Ábendingar Landverndar vegna stjórnunarfyrirkomulags Vatnajökulsþjóðgarðs
7.3.2013

Landvernd styður bann við útiræktun erfðabreyttra lífvera
25.2.2013

Umsögn um nýtt náttúruverndarfrumvarp
17.2.2013

Matsáætlun vegna rannsóknaborana í Eldvörpum
12.2.2013

Stjórn Landverndar kallar á aðgerðir vegna síldardauða
5.2.2013

Umhverfisráðherrar arktískra svæða hvattir til aðgerða vegna "black carbon"
4.2.2013

Fresta ber fjárveitingu til Álftanesvegar eftir Gálgahrauni
27.11.2012

Umsögn um breytingu á lögum um verndar- og orkunýtingaráætlun
18.11.2012

Umsögn um breytingu á lögum um verndar- og orkunýtingaráætlun
18.11.2012

Umsögn um breytingu á lögum um verndar- og orkunýtingaráætlun
18.11.2012

Umsögn um breytingu á lögum um verndar- og orkunýtingaráætlun
18.11.2012

Umsögn um nýtt náttúruverndarfrumvarp
29.9.2012

Umsögn um aðalnámskrá grunnskóla - náttúrufræðigreinar
9.9.2012

Athugasemdir við tillögur að nýjum landgræðslu- og skógræktarlögum
3.9.2012

Drög að matsskýrslu um vegagerð í Reykhólahreppi
14.8.2012

Aðalskipulag Langanesbyggðar (umsögn)
3.7.2012

Lagning raflína í jörð
18.6.2012

Brennisteinsmengun OR á Hellisheiði mótmælt
15.6.2012

Ályktun baráttufundar um vernd náttúrusvæða á Reykjanesskaga
31.5.2012

Ályktun aðalfundar um þjóðgarð á miðhálendi Íslands
14.5.2012

Ályktun aðalfundar um sameiginlegt umhverfismat háspennulína
14.5.2012

Ályktun aðalfundar um rammaáætlun
14.5.2012

Ályktun aðalfundar um loftslagsmál
14.5.2012

Þingsályktunartillaga um vernd og nýtingu landsvæða
8.5.2012

Aðalskipulag Mýrdalshrepps
3.5.2012

Lagafrumvarp um lækkað eldsneytisverð
26.3.2012

Áskorun til OR og menntamálaráðherra vegna Náttúruminjasafns Íslands og sölu Perlunnar
29.2.2012

Iðnaðarráðherra banni áfram útgáfu rannsóknaleyfa
29.2.2012

Alþingi samþykki frumvarp um breytingar á lögum um upplýsingarétt
29.2.2012

Samgönguáætlun 2011-2022
29.2.2012

Umsögn um drög að aðalskipulagi Mýrdalshrepps
22.11.2011

Sameiginleg umsögn 13 náttúruverndarfélaga um rammaáætlun
18.11.2011

Landvernd hvetur borgarstjórn - Bitra verði áfram í verndarflokki
8.11.2011

Umhverfismat samgönguráðs að samgönguáætlun 2011-2022
5.11.2011

Ályktun vegna vegagerðar í Gufudalssveit
22.9.2011

Landvernd fagnar friðlýsingu Dimmuborga og Hverfjalls
28.6.2011

Umsögn Landverndar um áfangaskjal Stjórnlagaráðs
3.6.2011

Yfirlýsing stjórnar Landverndar vegna rannsóknarleyfis í Grændal
2.6.2011

Ályktanir aðalfundar Landverndar
27.5.2011

Landvernd fagnar friðlýsingu á Langasjó og hluta Eldgjár
17.2.2011

Landvernd hvetur til pólítískrar sáttar um stækkun friðlands í Þjórsárverum
19.8.2010

Landvernd harmar árásir á umhverfisráðherra
12.10.2009

Landvernd leggst gegn ágengri orkuvinnslu við Bitru og Ölkelduháls
6.10.2009

Umsagnir um þingmál
8.12.2008

Umsögn um frumvarp til laga um Vatnajökulsþjóðgarð.
15.10.2008

Fram fari heildstætt umhverfismat
15.10.2008

Umsögn Landverndar vegna virkjana á Ölkelduhálsi og við Hverahlíð
27.9.2006

Reykjanesskagi ,,Eldfjallagarður og fólkvangur“
24.8.2006

Drögum að Náttúruverndaráætlun fagnað
4.11.2003

Grænlendingar dragi úr fuglaveiðum
25.8.2003

Óheft malarnám veldur óþarfa spjöllum
4.6.2003

Hellisheiðarvirkjun ásættanlegur kostur

Landvernd    16.1.2004
Landvernd

Stjórn Landverndar hefur kynnt sér skýrslu um mat á umhverfisáhrifum Hellisheiðarvirkjunar. Það er mat stjórnar að það sé mögulegt að afla orku með Hellisheiðarvirkjun án þess að valda umtalsverðum áhrifum á umhverfið. Framlögð skýrsla um mat á umhverfisáhrifum veitir þó ekki nægjanlega skýr svör við nokkrum mikilvægum spurningum. Það gæti því verið ástæða til að skoða betur nokkra þætti framkvæmdarinnar í þeim tilgangi að vega og meta valkosti og finna leiðir sem draga sem allra mest úr hugsanlegum neikvæðum áhrifum. M.a. telur stjórnin að skoða þurfi betur niðurdælingu á menguðu skiljuvatni og meta og bera saman valkosti við hönnun safnæða og mannvirkja við borholur austan Hellisskarðs. Að mati stjórnar verður að seta skýrar reglur, merkja vegi og bílastæði og set upp leiðbeiningar til að komið í veg fyrir frekari óþarfa eyðileggingu á gróðri og jarðvegi í aðliggjandi dölum sem búa yfir mikill náttúrufegurð og eru vinsæl útvistarsvæði.

Athugasemdir og ábendingar stjórnar Landverndar eru eftirfarandi:

1. Við matið er haft í huga að svæðið er mikið raskað vegna línulagna, vegagerðar og efnistök. Einnig er litið til niðurstöðu rammaáætlunar. Niðurstöður faghóps I benda ekki til þess að mikil verðmæti séu í húfi á svæðinu, að undanskildum menningarminjum. Áhrif eru einnig lítil fyrir öll viðmið að undanskildum menningarminjum. Niðurstöður mats faghóps II gefi ekki heldur ástæðu til að ætla að mikil útvistar-, veiða- eða hlunninda- hagsmunir séu í húfi við þessa tilteknu framkvæmd.

2. Myndræn framsetning í skýrslunni þar sem landsvæði eru borin saman fyrir og eftir að mannvirki hafa verið reist, er óskýr (sjá m.a. bls. 90-93). Því er erfitt að átta sig á sjónrænum áhrifum framkvæmda. Þetta á t.d. við þar sem safnæðar koma niður Hellisskarð. Það má reikna með að safnæðarnar geti orðið mjög áberandi á þessum stað og því mikilvægt að sjá útfærsluna með myndrænum hætti, m.a. til að leggja mat á litval á leiðslunum.

3. Í kosti II er gert ráð fyrir tveimur stöðvarhúsum, við Kolviðarhól og í jaðrinum á óröskuðu hrauni á Hellisheiði. Í kosti I er aðeins eitt stöðvarhús við Kolviðarhól. Rask ætti því að geta orðið minna í kosti I og því virðist sá kostur vera betri frá umhverfissjónarmiðum.

4. Gert er ráð fyrir 11 borteigum. Það eru mun fleiri borteigar en gert var ráð fyrir í ,,viðmiðunar” jarðvarmavirkjun sem stuðst var við í mati rammaáætlunar (þar var gert ráð fyrir 4 til 5 borteigum til að anna 120 MW jarðvarmavirkjun). Þetta vekur upp spurningar um það hvort forsendur við mat á áhrifum jarðvarmavirkjana í rammaáætlun hafi verið raunhæfar eða hvort framkvæmdaaðili ætli að leggja undir sig meira landrými undir borteiga en nauðsynlegt er.

5. Losun gróðurhúsaloftegunda eykst vegna framkvæmda og nemur aukningin um 25.000 tonnum á ári. Eðlilegt að gera kröfu um að framkvæmdaaðili standi að ræktunaraðgerðum sem sýni samsvarandi bindingu (mótvægisaðgerðir). Ræktunarstarf framkvæmdaaðila er þegar mjög viðamikið og þetta gæti fallið vel að því.

6. Í skýrslunni er að finna lýsingu á efnistökustöðum fyrir framkvæmdina og myndir (bls. 56-57). Efnistöku á nýjum stöðum fylgja óhjákvæmilega rask og breytt landslag. Þá er mikilvægt að gera sér ljóst hvernig ganga má frá námu þegar efnistöku lýkur. Það væri til bóta fyrir framkvæmdir ef gerð yrðu hæðarlegukort og myndir sem sýndu endanlegan frágang og útlit á námum að verki loknu (hér er sérstaklega vísað til námu A6 og haugstæðis A7).

7. Það er jákvætt að lögn frá orkuveri til Reykjavíkur skulu eiga að vera niðurgrafin. Æskilegt að allar lagnir á svæðinu austan Hellisskarðs frá borteigum að skarðinu orkuvers verði einnig niðurgrafnar. Sama gildir um önnur mannvirki á borteigum. (Það má vísa í borholun við Eldvörp sem dæmi um góðan frágang sem hafa mætti sem fyrirmynd). Í skýrslunni (bls. 51) segir að það verði talsvert dýrara að grafa niður leiðslur. Ekki kemur fram hversu mikil áhrif það hefði á heildarkostnað við verkefnið eða hvort það er óviðráðanlegur kostnaðarauki.

Skýr myndræn lýsing á mannvirkjum á þessu svæði er nauðsynleg, en hún er ekki fyrir hendi í framlögðum gögnum. Framlögð gögn gera hvorki mögulegt að meta hvaða sjónræn áhrif mannvirkin koma til með að hafa né að bera saman ólíka valkosti. Með myndrænni framsetningu mætti meta áhrif mismunandi hönnunar á safnæðum, litaval, yfirbyggingum á borholum og niðurgreftri á safnæða. Þetta svæði er í útjaðri vinsæls útvistarsvæðis og því er mikilvægt að finna lausnir sem gera mannvirkin eins lítið áberandi í landinu og kostur er og valda sem minnstum truflunum á umferð ferðamanna í gönguferðum, skíðaferðum, hjólaferðum reiðtúrum og á vélsleðum.

8. Ástæða til að bera lof á hugmyndir um hvernig má takmarka áhrif lagna og vega í votlendi. Skýringamyndir eru mjög upplýsandi. Þetta stingur mjög í stúf við frekar óglöggar myndir af aðalmannvirkjum við Kolviðarhól og á Hellisheiði.

9. Í skýrslunni er lýst þremur leiðum til að losa sig við skiljuvatn. Niðurdæling við Lambafell, svelg norðuraustur af stöðvarhúsi við Kolviðarhól (til taks ef annað bregst) og niðurdælingu í jarðhitageyminn (væntanlega á virkjunarsvæðinu eða í jaðri þess). Frá umhverfissjónarmiðum virðis niðurdæling í jarðhitageymi vera æskilegasti kosturinn. Bæði vegna þess að þá er minni hætt á að mengandi efni spilli umhverfi og eins má ætla að slík dæling geti aukið endingartíma virkjunarsvæðisins. Af gögnum er ekki fyllilega ljóst hvar og hvernig slíkri niðurdælingu væri best háttað. Það ætti að vera forgangsatriði að finna lausn á þessu máli. Niðurdæling á sjálfu svæðinu gerði skiljuvatnsleiðslu að Lambafelli óþarfa og í því fælist sparnaður og minna rask.

10. Í skýrslunni kemur fram að styrkur nokkurra efna í skiljuvatni er mikill. Svo mikill að það veldur óhjákvæmilega spjöllum á grunnvatni, ef því er dælt niður í grunnvatnsstrauma þá, sem falla út af svæðinu, þó að það fari ekki nema staðbundið upp fyrir leyfileg hámörk fyrir neysluvatn. Óvissa er töluverð um líkleg efnaáhrif, þar eð ekki eru fullkomnar né öruggar forsendur til staðar fyrir hendi um þau. Verður því að hafa varann á. Gildir það ekki síst um svokallaðan Selvogsstraum, en hann er talinn vera einhver öflugasti og auðvinnanlegasti grunnvatnsstraumur, sem fellur til sjávar á Íslandi og þar með einhver mesta auðlind landsins. Því er full ástæða til að freista þess eftir föngum að dæla sem mestu af skiljuvatninu aftur ofan í jarðhitakerfið, enda viðheldur það betur endingu þess. Annars verður að leitast við að beina íblöndun skiljuvatnsins í þá hluta grunnvatnsstraumanna, þar sem minnstur skaði yrði af henni.

11. Í skýrslunni er áhugaverð umfjöllun um sjálfbærni og svo er að skilja að rekstraráætlanir miðist við 30 ára starfstíma á fullum afkostum og að jarðhitageymirinn geti náð sér að fullu á um 1.000 árum og því megi líta á framkvæmdina sem afturkræfa. Í skýrslunni er áhugaverð umfjöllun um ,,ágenga” og ,,hógværa” nýtingarstefnu. Framkvæmdaaðili hyggst stunda ,,ágenga” vinnslu (bls. 67). Stjórn Landverndar telur að í kröfunni um sjálfbæra nýtingu jarðvarma eiga felast að góðar líkur séu á því að orkugjafinn geti þjónað mörgum kynslóðum samfellt og telur því hæpið að fullyrða að um sjálfbæra virkjun sé að ræða ef fylgt verður ,,ágengri” nýtingarstefnu.

12. Fram kemur að Sveitarfélagið Ölfus hefur auglýst tillögu að aðalskipulagi fyrir þetta svæði. Fram að þessu hefur ekki verið fyrir hendi heildarstefna um landnýtingu á svæðinu sem markast af Nesjavöllum, Hengli, Innstadal, Ölkelduhálsi, Reykjadal og Grændal. Þetta er mikilvægt útvistarsvæði fyrir íbúa á öllu suðvesturhorni landsins. Það væri heppilegt að öll aðliggjandi sveitarfélög kæmu sér saman um skipulag fyrir svæðið með hliðsjón af náttúruverndar- og útvistarhagsmunum sem og möguleikum til orkuöflunar.

Í skipulagi þarf m.a. að ákveða hvernig umferð ökutækja að og í Innstadal, Miðdal og Fremstadal verði háttað. Talsverðar skemmdir hafa orðið á gróðri og jarðvegi í þessum dölum vegna utanvegaraksturs. Svæðið er vel aðgengilegt með bílvegum í dag, en loka þyrfti fyrir margar slóðir og banna þar umferð ökutækja. Við enda á vegum þarf að koma upp bílastæðum og merkingum sem sýna augljóslega að lengra megi ekki fara með ökutækjum. Skýrar reglur og merkingar, merkt bílastæði og leiðbeiningar geta komið í veg fyrir frekari óþarfa eyðileggingu á gróðri og jarðvegi.

Tögg

Vista sem PDF