Fréttir

Ráðstefnan Byggjum á grænum grunni

Ráðstefnan hófst á setningu Sigurðar Inga Jóhannssonar umhverfisráðherra sem m.a. sagði frá sínu fyrsta embættisverki en þá afhenti hann Menntaskólanum að Laugarvatni grænfánann í annað sinn. Sigurður talaði um mikilvægi verkefnisins og þeirra málefna sem það heldur á lofti og hét stuðningi ráðuneytisins næstu þrjú árin.

Eftir þessa hvetjandi byrjun fór starfsfólk Landverndar yfir stöðu mála. Niðurstöður endurskoðunar verkefnisins voru kynntar en hún var unnin var í samstarfi við þátttökuskóla og stýrihóp. Á grundvelli hennar hafa markmið og aðgerðaáætlun næstu þriggja ára verið mótuð. Einnig var farið yfir stöðu verkefnisins nú og litið til framtíðar. Þar ber að nefna vinnu við gátlista og þýðingu á skrefunum sjö, hugmyndir að umhverfisúttekt og mælanlegum markmiðum og mat á verkefninu sem unnið verður af starfsnema í samstarfi við námsbraut í umhverfis- og auðlindafræðinám við Háskóla Íslands. Að lokum var vistheimtarverkefni Landverndar kynnt, en það er þróunarverkefni þar sem unnið er með grænfánaskólum á Suðurlandi, Landgræðslunni og Landgræðsluskóla Sameinuðu þjóðanna. Verkefnið snýst um vistheimt og mikilvægi hennar fyrir stöðvun jarðvegseyðingar, vernd líffræðilegrar fjölbreytni og baráttuna við loftslagsbreytingar. Nemendur munu sjálfir setja upp tilraunasvæði í vistheimt  á örfoka landi á Suðurlandi, sjá um að sá eða bera á áburð í tilraunareitina og fylgjast með breytingum á gróður- og dýrasamfélögum. Verkefnið gæti í framtíðinni orðið líkan að umhverfisfræðslu í skólastarfi á Íslandi.

---

Í framhaldi af þessari yfirferð völdu þátttakendur sér eina af þeim þremur málstofum sem í boði voru, þ.e. lýðræði og lýðræðislega þátttöku, loftlagsbreytingar eða lífbreytileika. Þessi þemu hafa reynst þyngri og flóknari í framkvæmd en önnur þemu og var markmiðið að auka þekkingu og einfalda nálgun á þessi viðfangsefni.

Í málstofunni um loftslagsbreytingar hélt Einar Sveinbjörnsson, veðurfræðingur, erindi sem hann kallaði Loftslagsbreytingar – að skilja og miðla. Hann fjallaði um mikilvægi þess að miðla upplýsingum um loftslagsbreytingar á einfaldan og skiljanlegan hátt. Þá útskýrði hann hugtakið í stuttu máli og lagði áherslu á að loftslagsbreytingar væru raunverulegar þó ekki væri hægt að segja hvar og hvenær áhrifanna myndi gæta. Hann talaði um helstu áhrifavalda loftslagsbreytinga, hvað í umsvifum mannsins hefði mest áhrif og hvað hægt sé að gera til að hægja á þróuninni.

Þá tók Hafdís Ragnarsdóttir við en hún fjallaði um verkefni sem nemendur í Foldaskóla í Grafarvogi stóðu að á Norræna loftslagsdeginum árið 2010. Í tilefni dagsins var nærsamfélagið virkjað til að búa til stórt tré í skólanum sem minnti á mikilvægi trjánna, m.a. í loftslagsmálum. Nemendur lituðu laufblöð úr pappír og báru í hús og viðtakendur gerðu sér ferð með þau í skólann til að laufga með þeim grein á trénu Virðingu. Heilu fjölskyldurnar komu í skólann til að finna laufblaðinu stað á trénu og laufgaðist Virðingin hægt og bítandi.

Að lokum fjallaði Jón Stefánsson í Hvolsskóla á Hvolsvelli um tvö verkefni sem unnið hefur verið að í tengslum við loftslagsbreytingar. Annars vegar eru það jökulmælingar á Sólheimajökli og hins vegar verkefni vegna framkvæmda við Landeyjahöfn. Í jökulmælingunum eru breytingar á Sólheimajökli mældar árlega, teknar eru myndir af jöklinum frá ýmsum sjónarhornum og þær bornar saman milli ára. Einnig eru GPS hnit skráð og borin saman á milli ára. Verkefnið við Landeyjahöfn snýr að því að reikna út koltvísýringsúblástur við framkvæmdina og bera hana saman við koltvísýringslosun Herjólfs við siglingar á milli Þorlákshafnar og Vestmannaeyja.

Í málstofunni um lýðræði og lýðræðislega þáttöku flutti Ingileif Ástvaldsdóttir skólastjóri Þelamerkurskóla erindi um lýðræði og hvernig Þelamerkurskóli hefur gert nemendur að virkari þátttakendum í skólastarfi. Þetta hefur verið gert með bekkjarfundum og ýmsum ráðum þar sem nemendur koma beint að ákvarðanatökunni. Í framhaldinu sagði Sigríður Guðmundsdóttir, iðjuþjálfi, frá starfi grænfánaráðsins við Þelamerkurskóla og hvernig nemendur gegna mikilvægum hlutverkum í verkefninu.

Næstar tóku til máls Inga María Ingvarsdóttir, leikskólastjóri og Ragnhildur Sigurðardóttir, aðstoðarleikskólastjóri í Leikskólanum Tjarnarseli í Reykjanesbæ sem sögðu frá þróunarverkefni sem þær hafa leitt. Verkefnið miðar að því að breyta og bæta leikskólalóðina með virkri þátttöku nemenda, foreldra, starfsfólks og annarra velunnara, bæði við tillögugerð, skipulagningu og framkvæmd.

Síðust í þessum hluta var Sigríður Sverrisdóttir kennari við Grenivíkurskóla í Grýtubakkahreppi. Þar hefur verið lögð mikil áhersla á lýðræðislega þátttöku nemenda innan sveitarfélagsins, t.d. hafa nemendur komið á framfæri tillögum að endurbótum í umhverfismálum innan sveitarfélagsins. Vel hefur verið tekið í tillögurnar og er eftirfarandi haft eftir sveitarstjóra Grýtubakkahrepps: Grænfánaverkefni Grenivíkurskóla á stóran þátt í þeirri miklu vakningu sem orðið hefur í endurvinnslumálum í sveitarfélaginu undanfarin ár því börnin eru besta „löggan“ á heimilunum“.

 

Í málstofunni um lífbreytileika flutti Snorri Sigurðsson, líffræðingur hjá umhverfis- og skipulagssviði Reykjavíkurborgar, erindi þar sem hann fjallaði um lífbreytileika í sinni víðustu mynd. Hugtakið hefur reynst torskilið meðal þátttakenda verkefnisins og var markmiðið að dýpka skilning á því og koma með hugmyndir að því hvernig vinna má með hugtakið í skólum. Snorri fjallaði m.a. um mikilvægi þess að viðhalda og endurheimta lífbreytileika, en hann er á undanhaldi í heiminum í dag sem skýra má að stórum hluta með umsvifum manna. Aldrei í sögu jarðarinnar hefur útdauði tegunda verið eins hraður og nú. Einnig fór hann í hagræn og siðferðisleg rök sem mæla með því að viðhalda lífbreytileika í heiminum.

Þá fjallaði Sigþrúður Jónsdóttir, héraðsfulltrúi Landgræðslu ríkisins á Suðurlandi um hvernig landgræðsla getur nýst við kennslu í lífbreytileika. Hún byrjaði á að útskýra tengsl landgræðslu og lífbreytileika og fjallaði svo sérstaklega um verkefni sem Þjórsárskóli hefur unnið með Landgræðslunni og snýr að uppgræðslu rofabarðs í Þjórsárdal.

Í kjölfarið sagði Kristjana Skúladóttir, kennari í Melaskóla, frá verkefni sem hún þróaði. Um er að ræða fjöruferð, þar sem nemendur skoða hið fjölbreytta lífríki fjörunnar, allt frá þangi til fugla og vinna fjölbreytt verkefni í tengslum við það. Vinnan fer því fram bæði innan dyra og utan og eru niðurstöður settar fram með myndrænum hætti.

---

Eftir hádegi hófst dagskráin á ávarpi Illuga Gunnarssonar, mennta- og menningarmálaráðherra. Hann ítrekaði mikilvægi verkefnisins og hvatti viðstadda til að halda áfram því góða starfi sem unnið hafði verið auk þess sem hann, líkt og Sigurður Ingi Jóhannsson, hét áframhaldandi fjárframlagi til verkefnisins úr ríkissjóði.

Þá flutti Kristen Leask, fyrrum verkefnisstjóri Grænfánaverkefnisins í Skotlandi, fyrirlestur um tengingu verkefnisins við nýja aðalnámskrá í Skotlandi en menntun til sjálfbærrar þróunar er einn af kjörnum eða grunnþáttum þeirrar námskrár. Hún talaði um að grænfánaverkefnið gegni þar lykilhlutverki í því að ná fram markmiðum menntunar til sjálfbærni en þar eru 98% skóla skráðir í verkefnið.

Í kjölfarið flutti Björg Pétursdóttir deildarstjóri hjá mennta- og menningarmálaráðuneyti erindi um innleiðingu menntunar til sjálfbærni í íslenskt menntakerfi. Hún talaði um mikilvægi menntunar til sjálfbærni fyrir menntakerfið í heild þar sem hún eykur getu nemenda til aðgerða og þátttöku sem virkir borgarar, enda lýðræði mikilvæg stoð í menntun til sjálfbærni. Hún benti fólki á rit og heimasíður um grunnþætti menntunar sem ráðuneytið hefur gefið út til að auðvelda þessa innleiðingu.

Sigrún Helgadóttir, höfundur sjálfbærniheftis nýju námskrárinnar tók þá við. Hún byrjaði með myndræna kynningu sem fjallaði almennt um menntun til sjálfbærni. Í kjölfarið tók hún fyrir hugtakið sjálfbærni, fór í sögulega samantekt á þróun þess og hvað stæði í vegi fyrir því að sjálfbærni næði fram að ganga. Hún fjallaði stuttlega um sjálfbærniheftið sjálft og benti á hvernig sjálfbærni næði yfir alla grunnþætti nýju námskrárinnar og að hún væri mikilvæg til að ná fram þáttum eins og jafnrétti, lýðræði og mannréttindi, heilbrigði og velferð.

Að lokum var stutt samantekt frá starfsmönnum Landverndar á því helsta sem fram hafði komið á ráðstefnunni og henni svo slitið með hvatningarorðum til ráðstefnugesta um áframhaldandi gott starf.

Einar     Einar    

Vista sem PDF

 

Stöndum vörð um náttúru Íslands

Taktu afstöðu og vertu með!

Leita í fréttum