Dómsmál

Landvernd hefur látið reyna á nokkur mál fyrir dómi á síðustu árum, ýmist ein sér eða í félagi við önnur umhverfisverndarsamtök.  Íslenskir dómstólar eiga lengra í land en önnur Norðurlönd að því er varðar aðgang umhverfisverndarsamtaka að dómstólum. Meðal þess sem stendur þessu fyrir þrifum er túlkun dómstóla á því hvenær umhverfisverndarsamtök eiga lögvarða hagsmuni af því að fá dóm í máli.

Landvernd stefnir Landsneti vegna kerfisáætlunar

Landvernd hefur stefnt Landsneti hf. fyrir héraðsdóm Reykjavíkur til ógildingar á kerfisáætlun 2014-2023. Landvernd telur fyrirtækið hafa brotið lög með því að taka ekki afstöðu til nema brots af innsendum athugasemdum við gerð kerfisáætlunar og umhverfismats hennar, líkt og lög bjóða. Þá telur Landvernd kerfisáætlun vera í ósamræmi við raforkulög: Í fyrsta lagi þar sem Landsnet setji fram sína eigin raforkuspá sem engin lagaheimild sé fyrir og í öðru lagi  þar sem fyrirtækið gefi sér í þeirri spá þær forsendur  að allt að allur orkunýtingarflokkur rammaáætlunar komi til framkvæmda á næstu 10 árum. Loks bendir Landvernd á að ekki hafi í kerfisáætluninni verið fjallað um umhverfisáhrif raunhæfra valkosta, líkt og jarðstrengja eða blandaða leið loftlína og jarðstrengja

Árið 2014 gerði Landsnet í fyrsta sinn umhverfismat á kerfisáætlun í kjölfar úrskurðar umhverfis- og auðlindaráðherra um skyldu til þess. Landvernd telur umhverfismatinu ólokið, og því hafi stjórn fyrirtækisins verið óheimilt að samþykkja kerfisáætlunina.

Landvernd telur Landsnet hafa brotið gegn hagsmunum samtakanna og félagsmanna þeirra með því að taka ekki afstöðu til athugasemda samtakanna við afgreiðslu kerfisáætlunar. Í samþykkt Landsnets á kerfisáætlunsegir m.a.: „Megin[]viðbrögð við athugasemdum munu […] koma fram við mótun næstu kerfisáætlunar og umhverfismat hennar“. Þessi frestun er óheimil en samkvæmt lögum um mat á umhverfisáhrifum áætlana ber Landsneti við afgreiðslu áætlunarinnar að hafa hliðsjón af umhverfisskýrslu og þeim athugasemdum sem borist hafa. Umhverfismatinu lýkur ekki fyrr en samráði er lokið og brugðist hefur verið við innsendum athugasemdum. Kerfisáætlun var því samþykkt áður en umhverfismati lauk, og er það ólögmætt. Landvernd unir því ekki að brotið sé gegn réttindum sem almenningi er veittur með lögum um umhverfismat áætlana, Evróputilskipunum sem þau byggja á og hinum alþjóðlega Árósasamningi, sem Ísland hefur fullgilt. Umsögn Landverndar var ein af 23 umsögnum sem Landsnet sniðgekk með þessum hætti.

Samþykkt stjórnar Landsnets á kerfisáætlun er einnig í ósamræmi við ákvæði raforkulaga því Landsnet gerði eigin raforkuspá í stað þess að ganga út frá raforkuspá Orkuspárnefndar. Lagastoð er ekki fyrir því að fyrirtækið felli sína eigin spá um raforkuþörf inn í kerfisáætlun. Í áætluninni hefur Landsnet tekið sér það bessaleyfi að ganga út frá að allt að allur orkunýtingarflokkur núverandi rammaáætlunar verði nýttur á næstu tíu árum, sem er gildistími kerfisáætlunar. Engin lagaheimild er fyrir þeim forsendum. Samkvæmt rammaáætlunarlögunum er virkjanahugmynd í orkunýtingarflokki  fráleitt það sama og að ákvörðun hafi verið tekin um að virkja. Nýtingarflokkur rammaáætlunar verður því ekki tekinn hrár upp í kerfisáætlun.

Í umhverfismatsskýrslu Landsnets eru loftlínur, jarðstrengir og blönduð útfærsla nefnd sem valkostir við gerð umhverfismats. Þrátt fyrir það gerði Landsnet bara mat á umhverfisáhrifum loftlína. Landvernd telur þetta ekki standast lög um mat á umhverfisáhrifum áætlana, en þar er kveðið skýrt á um að meta beri áhrif raunhæfra valkosta. Því bar Landsneti að meta alla valkostina þrjá. Kerfisáætlunin stenst því ekki lög.

Lögmál ehf. rekur málið fyrir hönd Landverndar.

2015 01 27 Stefna_logd fram 27jan2015
Tögg

Vista sem PDF

Leita í dómsmálum

 

Landvernd eru frjáls félagasamtök sem starfa
að umhverfismálum. 
Taktu afstöðu og vertu með!

Ráðherra leiti leiða til verndar Leirhnjúkshrauni
21.6.2017

Orkunýtingarflokkur orðinn alltof stór
6.4.2017

Frumsýning heimildarmyndarinnar Línudans
1.3.2017

Landvernd og Fjöregg stefna íslenska ríkinu
29.11.2016

Jákvæðar breytingar á raflínuáætlun Landsnets
23.11.2016

Stefnumarkandi úrskurður í Bakkalínumáli
11.10.2016

Staðreyndir í Bakkalínumáli
28.9.2016

Áskorun á Alþingi Íslendinga vegna Bakkalína
23.9.2016

Áskorun á Alþingi Íslendinga vegna Bakkalína
23.9.2016

Knappur tímarammi í samningi PCC og Landsnets
20.9.2016

Íhlutun ríkisstjórnar í störf úrskurðarnefndar fráleit
12.9.2016

Krafa um nýtt umhverfismat Bakkalína ítrekað
23.8.2016

Stöðvun framkvæmda við Þeistareykjalínu 1 og Kröflulínu 4
22.8.2016

Fleiri virkjunarhugmyndir í verndarflokk
3.8.2016

Kröflulína 4 stöðvuð til bráðabirgða
4.7.2016

Landvernd kærir samþykkt kerfisáætlunar Landsnets
9.6.2016

Landsnet úrskurðað til að afhenda Landvernd skýrslu
1.6.2016

Hafna raflínum um verndarsvæði í Mývatnssveit
19.5.2016

Tímalína og gögn vegna breytinga á starfsreglum rammaáætlunar
25.2.2016

Drög að breytingum á starfsreglum harðlega gagnrýndar
23.2.2016

Landvernd kærir auglýsingar Norðuráls
30.12.2015

Umhverfisvernd fyrir dómi - kerfisáætlun ekki bindandi
16.11.2015

Áskorun gegn Sprengisandslínu
11.11.2015

Ráðherra tryggi fjárveitingar til friðlýsinga í virkjana- og verndaráætlun
15.9.2015

Veikir umhverfisvernd á Ísland
11.9.2015

Landsnet neitar að afhenda skýrslu
30.6.2015

Landvernd ítrekar kröfu sína um nýtt umhverfismat raflínu frá Kröflu að Bakka
8.6.2015

Úrskurður um jarðstrengi styrkir umhverfisvernd
19.5.2015

Fjöldi manns mótmælti með Landvernd á Austurvelli í dag
13.5.2015

Mótmælafundur á Austurvelli
12.5.2015

Snorri Baldursson nýr formaður Landverndar
10.5.2015

Landvernd fer fram á nýtt umhverfismat raflínu frá Kröflu að Bakka
24.3.2015

Náttúruverndarsamtök telja tillögur Orkustofnunar ekki standast lög
10.3.2015

Áskorun á Alþingismenn
28.1.2015

Tímamóta samstaða gegn framkvæmdum á Sprengisandi
30.11.2014

Sátt um rammaáætlun rofin og leikreglur brotnar
27.11.2014

Málþing um virkjanir og samfélag í Skaftárhreppi
25.4.2014

Aukið samstarf eða sameining náttúruverndarfélaga
7.4.2014

Gagnrýna flokkun Hvammsvirkjunar í nýtingarflokk
19.3.2014

Gagnrýna eignarnámsleyfi iðnaðarráðherra
13.3.2014

Telja tillögu ráðherra ekki samræmast lögum
15.1.2014

Jarðstrengir raunhæfur valkostur til flutnings raforku
13.11.2013

Eru jarðstrengir raunverulegur kostur?
11.11.2013

Landvernd fagnar afstöðu sveitarstjórnar Þingeyinga til virkjana í Skjálfandafljóti
31.5.2013

Næstu skref í rammaáætlun
15.4.2013

Skipulagsstofnun hafni matsáætlun Landsnets um Kröfulínu 3
23.3.2013

Alþingi klári náttúruverndarfrumvarp fyrir þinglok
13.3.2013

Umhverfisráðherrar arktískra svæða hvattir til aðgerða vegna "black carbon"
4.2.2013

Umsögn um frummatsskýrslu Blöndulínu 3
3.5.2012

Sameiginleg umsögn 13 náttúruverndarfélaga um rammaáætlun
18.11.2011

Landvernd hvetur borgarstjórn - Bitra verði áfram í verndarflokki
8.11.2011

Orkunýtingarflokkur, biðflokkur eða verndarflokkur?
11.10.2011

Landvernd hvetur til pólítískrar sáttar um stækkun friðlands í Þjórsárverum
19.8.2010

Jarðvarmavirkjanir, djúpborun og háspennulínur
22.9.2006