Ályktanir

Aðalfundur Landverndar sem haldinn er árlega sendir frá sér nokkrar ályktanir. Oftast beinast þær að stefnumótun og ákvarðanatöku stjórnvalda. Milli aðalfunda sendir stjórn samtakanna frá sér ályktanir og fréttatilkynningar um umhverfismál sem efst eru á baugi hverju sinni.

Brotið á almenningi og umhverfissamtökum

Brotið er á réttindum almennings og umhverfisverndarsamtaka samkvæmt niðurstöðu eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) frá í síðustu viku, sem nú hefur verið birt. Niðurstaðan er í samræmi við skýrslu Landverndar frá árinu 2014.

Niðurstaða ESA er að íslensk lög tryggi ekki rétt almennings og umhverfisverndarsamtaka þegar kemur að kærurétti í umhverfismálum. Ekki er nægilegt að geta kært ákvarðanir og athafnir yfirvalda, heldur þarf líka að vera hægt að kæra þegar stjórnvöld aðhafast ekki – athafnaleysi. Um er að ræða brot á tveimur alþjóðasamningum, Árósasamningnum og EES-samningnum. Breyta þarf íslenskum lögum til að uppfylla þessar alþjóðaskuldbindingar. Bregðist Ísland ekki við fyrir 4. júlí, höfðar ESA mál gegn ríkinu fyrir EFTA dómstólnum.

Árið 2011 fullgilti Ísland Árósasamninginn, alþjóðasamning um aðgang að upplýsingum, þátttöku almennings og réttláta málsmeðferð í umhverfismálum. Samningurinn tryggir m.a. kærurétt almennings og umhverfissamtaka. Ári síðar var regla sama efnis tekin upp í EES-samninginn. Landvernd og fleiri aðilar, einstaklingar og samtök, hafa allt frá árinu 2013, meðal annars í kjölfar Gálgahraunsmálsins svokallaða, haldið því fram að ýmislegt væri brogað við framfylgd þeirra réttinda er þessir alþjóðasamningar veita.

Í kjölfar skýrslu sem Landvernd lét gera árið 2014 um framkvæmd Árósasamningsins á Íslandi, og sendi til tveggja alþjóðastofnana er fara með eftirlit með framangreindum samningum, hóf ESA rannsókn á meintu broti íslenska ríkisins. Ákvörðun ESA frá fyrri viku er annað stigið af þremur í s.k. samningsbrotamáli gegn íslenska ríkinu.

ESA krefst þess nú að íslenska ríkið breyti lögum til að tryggja að almenningur og samtök hans geti leitað til óháðs úrskurðaraðila þegar um er að ræða athafnaleysi stjórnvalda í umhverfismálum. Íslenska ríkið hélt því fram að sá réttur væri tryggður hér á landi og vísaði m.a. til tveggja úrskurða úrskurðanefndar umhverfis- og auðlindamála, stjórnsýslulaga og þess að kvarta mætti til Umboðsmanns Alþingis. ESA féllst ekki á röksemdir íslenska ríkisins. Úrskurðarnefndin geti í dag ekki fjallað um athafnaleysi stjórnvalda. Stjórnsýslulög tryggi heldur ekki þennan rétt og álit Umboðsmanns Alþingis séu ekki skuldbindandi að lögum. Bregðist íslensk stjórnvöld ekki við ákvörðun ESA vísar stofnunin málinu til EFTA-dómstólsins. Íslenska ríkið hefur frest til 4. júlí 2016 til að færa löggjöfina til samræmis við alþjóðaskuldbindingar.

Viðbrögð íslenskra stjórnvalda skipta miklu fyrir almenning og félagasamtök sem gæta hagsmuna almennings í umhverfismálum, og þar með fyrir umhverfis- og náttúruvernd í landinu. Ákvörðun stjórnar ESA nr. 90/16/COL, frá 4. maí 2016 í máli nr. 75769 ásamt lista yfir málsgögn, má finna á vefsíðu ESA, þar sem einnig er að finna fréttatilkynningu stofnunarinnar á íslensku.

 

Tögg
Stjornarradshusid mai 2013.jpg 

Vista sem PDF

Leita í ályktunum

 

Landvernd eru frjáls félagasamtök sem starfa
að umhverfismálum. 
Taktu afstöðu og vertu með!

Umsögn um mörk miðhálendisþjóðgarðs
30.7.2019

Náttúruverndarsamtök kæra framkvæmdarleyfi vegna fyrsta áfanga Hvalárvirkjunar
9.7.2019

Umsögn um Kerfisáætlun Landsnets 2018-2027
30.6.2019

Umsögn um mörk miðhálendisþjóðgarðs
30.6.2019

Umsagnir Landverndar um breytingar á stjórnarskrá
17.6.2019

Umsögn Landverndar um breytingu á lögum um náttúruvernd, nr. 60/2013 mál S-74/2019
17.3.2019

1. áfangi orkustefnu. Umsögn Landverndar
17.3.2019

Umsögn Landverndar um breytingu á lögum um náttúruvernd
17.3.2019

Áskorun um friðlýsingu á áhrifasvæði Hvalárvirkjunar, Drangajökulssvæðinu
14.2.2019

Nýtt framkvæmdaleyfi Brúarvirkjunar kært og krafist stöðvunar framkvæmda
27.3.2018

Virkjun vindorku á Íslandi. Fyrsta heildstæða rit sinnar tegundar hér á landi.
23.2.2018

Fréttatilkynning: Raforkuöryggi á Vestfjörðum best tryggt með jarðstrengjum
10.1.2018

Þrjár ákvarðanir vegna hótels á Grímsstöðum í Mývatnssveit kærðar
13.12.2016

Fleiri virkjunarhugmyndir í verndarflokk
3.8.2016

Landvernd kærir samþykkt kerfisáætlunar Landsnets
9.6.2016

Hafna raflínum um verndarsvæði í Mývatnssveit
19.5.2016

Stöndum vörð um valddreifða stjórnun Vatnajökulsþjóðgarðs
18.5.2016

Lagabreytingar vegna sameininga á sviði skógræktar
18.5.2016

Aðalfundur ályktar um friðlýsingar
2.5.2016

Jökulsárlón verði hluti Vatnajökulsþjóðgarðs
14.4.2016

Tillögur um ákvæði í stjórnarskrá
10.3.2016

Drög að breytingum á starfsreglum harðlega gagnrýndar
23.2.2016

Áherslur um náttúruvernd komi í búvörusamninga
8.2.2016

Landvernd kærir auglýsingar Norðuráls
30.12.2015

Áskorun gegn Sprengisandslínu
11.11.2015

Gefum engan afslátt af umhverfismati
5.10.2015

Hörð gagnrýni á Vegagerðina og Skipulagsstofnun
29.9.2015

Ný stóriðja gerir lítið úr losunarmarkmiðum Íslands
29.9.2015

Endurskoða ber umhverfismat Hvammsvirkjunar
28.9.2015

Ráðherra tryggi fjárveitingar til friðlýsinga í virkjana- og verndaráætlun
15.9.2015

Landsnet neitar að afhenda skýrslu
30.6.2015

Úrskurður um jarðstrengi styrkir umhverfisvernd
19.5.2015

Náttúruverndarsamtök telja tillögur Orkustofnunar ekki standast lög
10.3.2015

Fimmtán samtök krefjast úrbóta fyrir Náttúrugripasafn
10.3.2015

Landvernd stefnir Landsneti vegna kerfisáætlunar
30.1.2015

Tímamóta samstaða gegn framkvæmdum á Sprengisandi
30.11.2014

Sátt um rammaáætlun rofin og leikreglur brotnar
27.11.2014

Gálgahraun til Mannréttindadómstólsins
13.10.2014

Útrýma beri hindrunum í framkvæmd Árósasamningsins
30.6.2014

Málþing um Árósasamninginn
21.5.2014

Gagnrýna flokkun Hvammsvirkjunar í nýtingarflokk
19.3.2014

Gagnrýna eignarnámsleyfi iðnaðarráðherra
13.3.2014

Standa vörð um almannaréttinn
26.2.2014

Stjórnvöld hætti við vinnslu olíu og gass
22.1.2014

Telja tillögu ráðherra ekki samræmast lögum
15.1.2014

Ramsar tekur undir með Landvernd
13.1.2014

Breyting á endurskoðunarákvæði matsskýrslna?
25.11.2013

Landvernd mótmælir harðlega áformum um nýja Norðlingaölduveitu
13.11.2013

Afturköllun náttúruverndarlaga mótmælt harðlega
25.9.2013

Níu samtök hvetja til uppbyggingar Náttúruminjasafns
16.9.2013

Mótmælir Norðlingaölduveitu og háspennulínu í aðalskipulagi
13.9.2013

Fréttatilkynning vegna framkvæmda í Gálgahrauni
19.8.2013

Landvernd harmar upprekstur fjár á Almenninga
16.7.2013

Landvernd fagnar afstöðu sveitarstjórnar Þingeyinga til virkjana í Skjálfandafljóti
31.5.2013

Landvernd óskar skýringa atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytis
22.5.2013

Athugasemdir við friðlýsingarskilmála Þjórsárvera
5.4.2013

Skipulagsstofnun hafni matsáætlun Landsnets um Kröfulínu 3
23.3.2013

Alþingi klári náttúruverndarfrumvarp fyrir þinglok
13.3.2013

Landvernd krefst stöðvunar framkvæmda við Bjarnarflag
12.3.2013

Ábendingar Landverndar vegna stjórnunarfyrirkomulags Vatnajökulsþjóðgarðs
7.3.2013

Landvernd styður bann við útiræktun erfðabreyttra lífvera
25.2.2013

Umsögn um nýtt náttúruverndarfrumvarp
17.2.2013

Matsáætlun vegna rannsóknaborana í Eldvörpum
12.2.2013

Stjórn Landverndar kallar á aðgerðir vegna síldardauða
5.2.2013

Umhverfisráðherrar arktískra svæða hvattir til aðgerða vegna "black carbon"
4.2.2013

Fresta ber fjárveitingu til Álftanesvegar eftir Gálgahrauni
27.11.2012

Umsögn um breytingu á lögum um verndar- og orkunýtingaráætlun
18.11.2012

Umsögn um breytingu á lögum um verndar- og orkunýtingaráætlun
18.11.2012

Umsögn um breytingu á lögum um verndar- og orkunýtingaráætlun
18.11.2012

Umsögn um breytingu á lögum um verndar- og orkunýtingaráætlun
18.11.2012

Umsögn um nýtt náttúruverndarfrumvarp
29.9.2012

Umsögn um aðalnámskrá grunnskóla - náttúrufræðigreinar
9.9.2012

Athugasemdir við tillögur að nýjum landgræðslu- og skógræktarlögum
3.9.2012

Drög að matsskýrslu um vegagerð í Reykhólahreppi
14.8.2012

Áskorun til OR og menntamálaráðherra vegna Náttúruminjasafns Íslands og sölu Perlunnar
29.2.2012

Iðnaðarráðherra banni áfram útgáfu rannsóknaleyfa
29.2.2012

Alþingi samþykki frumvarp um breytingar á lögum um upplýsingarétt
29.2.2012

Sameiginleg umsögn 13 náttúruverndarfélaga um rammaáætlun
18.11.2011

Landvernd hvetur borgarstjórn - Bitra verði áfram í verndarflokki
8.11.2011

Ályktun vegna vegagerðar í Gufudalssveit
22.9.2011

Landvernd fagnar friðlýsingu Dimmuborga og Hverfjalls
28.6.2011

Umsögn Landverndar um áfangaskjal Stjórnlagaráðs
3.6.2011

Yfirlýsing stjórnar Landverndar vegna rannsóknarleyfis í Grændal
2.6.2011

Ályktanir aðalfundar Landverndar
27.5.2011

Landvernd fagnar friðlýsingu á Langasjó og hluta Eldgjár
17.2.2011

Landvernd hvetur til pólítískrar sáttar um stækkun friðlands í Þjórsárverum
19.8.2010

Fram fari heildstætt umhverfismat
15.10.2008

Brotið á almenningi og umhverfissamtökum

Brotið er á réttindum almennings og umhverfisverndarsamtaka samkvæmt niðurstöðu eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) frá í síðustu viku, sem nú hefur verið birt. Niðurstaðan er í samræmi við skýrslu Landverndar frá árinu 2014.

Niðurstaða ESA er að íslensk lög tryggi ekki rétt almennings og umhverfisverndarsamtaka þegar kemur að kærurétti í umhverfismálum. Ekki er nægilegt að geta kært ákvarðanir og athafnir yfirvalda, heldur þarf líka að vera hægt að kæra þegar stjórnvöld aðhafast ekki – athafnaleysi. Um er að ræða brot á tveimur alþjóðasamningum, Árósasamningnum og EES-samningnum. Breyta þarf íslenskum lögum til að uppfylla þessar alþjóðaskuldbindingar. Bregðist Ísland ekki við fyrir 4. júlí, höfðar ESA mál gegn ríkinu fyrir EFTA dómstólnum.

Árið 2011 fullgilti Ísland Árósasamninginn, alþjóðasamning um aðgang að upplýsingum, þátttöku almennings og réttláta málsmeðferð í umhverfismálum. Samningurinn tryggir m.a. kærurétt almennings og umhverfissamtaka. Ári síðar var regla sama efnis tekin upp í EES-samninginn. Landvernd og fleiri aðilar, einstaklingar og samtök, hafa allt frá árinu 2013, meðal annars í kjölfar Gálgahraunsmálsins svokallaða, haldið því fram að ýmislegt væri brogað við framfylgd þeirra réttinda er þessir alþjóðasamningar veita.

Í kjölfar skýrslu sem Landvernd lét gera árið 2014 um framkvæmd Árósasamningsins á Íslandi, og sendi til tveggja alþjóðastofnana er fara með eftirlit með framangreindum samningum, hóf ESA rannsókn á meintu broti íslenska ríkisins. Ákvörðun ESA frá fyrri viku er annað stigið af þremur í s.k. samningsbrotamáli gegn íslenska ríkinu.

ESA krefst þess nú að íslenska ríkið breyti lögum til að tryggja að almenningur og samtök hans geti leitað til óháðs úrskurðaraðila þegar um er að ræða athafnaleysi stjórnvalda í umhverfismálum. Íslenska ríkið hélt því fram að sá réttur væri tryggður hér á landi og vísaði m.a. til tveggja úrskurða úrskurðanefndar umhverfis- og auðlindamála, stjórnsýslulaga og þess að kvarta mætti til Umboðsmanns Alþingis. ESA féllst ekki á röksemdir íslenska ríkisins. Úrskurðarnefndin geti í dag ekki fjallað um athafnaleysi stjórnvalda. Stjórnsýslulög tryggi heldur ekki þennan rétt og álit Umboðsmanns Alþingis séu ekki skuldbindandi að lögum. Bregðist íslensk stjórnvöld ekki við ákvörðun ESA vísar stofnunin málinu til EFTA-dómstólsins. Íslenska ríkið hefur frest til 4. júlí 2016 til að færa löggjöfina til samræmis við alþjóðaskuldbindingar.

Viðbrögð íslenskra stjórnvalda skipta miklu fyrir almenning og félagasamtök sem gæta hagsmuna almennings í umhverfismálum, og þar með fyrir umhverfis- og náttúruvernd í landinu. Ákvörðun stjórnar ESA nr. 90/16/COL, frá 4. maí 2016 í máli nr. 75769 ásamt lista yfir málsgögn, má finna á vefsíðu ESA, þar sem einnig er að finna fréttatilkynningu stofnunarinnar á íslensku.

 

Tögg
Stjornarradshusid mai 2013.jpg 

Vista sem PDF