Ályktanir

Aðalfundur Landverndar sem haldinn er árlega sendir frá sér nokkrar ályktanir. Oftast beinast þær að stefnumótun og ákvarðanatöku stjórnvalda. Milli aðalfunda sendir stjórn samtakanna frá sér ályktanir og fréttatilkynningar um umhverfismál sem efst eru á baugi hverju sinni.

Hvað ógnar lífríki og náttúru Þingvalla?

   19.1.2012

Landvernd efnir til opins fundar um stjórnun þjóðgarðsins á Þingvöllum og álag á vistkerfi Þingvallavatns. Fundurinn verður haldinn í Norræna húsinu, þriðjudaginn 17. janúar kl. 12-13:30. 

Sigrún Helgadóttir náttúrufræðingur flytur fyrirlestur undir heitinu ,,Þingvellir, alvöru þjóðgarður?“ og Hilmar J. Malmquist líffræðingur og forstöðumaður Náttúrufræðistofu Kópavogs flytur fyrirlesturinn ,,Þingvallavatn: Dýrmætt vistkerfi undir álagi“. 

Í fyrirlestrunum verður leitað svara við ýmsum mikilvægum spurningum, m.a.: Hvernig þjóðgarður er á Þingvöllum? Er rétt að hann starfi undir stjórn þingmanna? Hvernig er staðið að verndun lífríkis og menningarminja? Hvaða áhrif hefur aukin umferð á tærleika og lífríki Þingvallavatns? En bústaðabyggðin? Hvað með Nesjavallavirkjun? Er þessi ,,helgistaður þjóðarinnar“ undir of miklu álagi?

Fundarstjóri er Guðmundur Ingi Guðbrandsson framkvæmdastjóri Landverndar. Viðburðurinn er haldinn í samvinnu við Norræna húsið. Allir velkomnir.

Hér að neðan eru útdrættir úr erindum Sigrúnar og Hilmars.
 

Þingvellir, alvöru þjóðgarður? Sigrún Helgadóttir, náttúrufræðingur

Þingvellir töldust lengi vel ekki þjóðgarður samkvæmt lögum heldur „helgistaður þjóðarinnar“. Með lögum frá árinu 2004 var friðlýsta svæðið stækkað umtalsvert sem þjóðgarður en er sem fyrr undir umsjón Þingvallanefndar. Á síðasta ári efndi Þingvallanefnd til hugmyndaleitar um þjóðgarðinn. Fjölmargar tillögur bárust um skipulag, framkvæmdir og tilhögun í þjóðgarðinum. Sérstök dómnefnd valdi fimm tillögur til viðurkenningar og ein af þeim var tillaga Sigrúnar Helgadóttur; Þingvellir, alvöru þjóðgarður. Sigrún er einnig höfundur bókarinnar Þingvellir, þjóðgarður og heimsminjar sem kom út nú fyrir jólin. Í erindi sínu mun Sigrún fara yfir nokkur þau stjórnunar og skipulagsatriði sem jafnan er gert ráð fyrir að uppfyllt séu í þjóðgörðum og ræða um Þingvallaþjóðgarð með tilliti til þeirra. Mörg þessara atriða eru umdeild og hafa verið í áratugi, til dæmis: Á þjóðgarðurinn áfram að vera undir stjórn alþingismanna eða færast undir fagstofnun eins og önnur friðlýst svæði landsins? Hvernig hefur verið staðið að friðun og verndun lífríkis þjóðgarðsins svo og fornleifa hans? Á að endurheimta land þjóðgarðsins, s.s. skógræktarsvæðin, og vinna að ýmiss konar lagfæringum á því sem afvega telst hafa farið? Hvernig á að þjóna ferðamönnum í þjóðgarðinum t.d. með gönguleiðum og upplýsingum?

Þingvallavatn: dýrmætt vistkerfi undir álagi. Hilmar J. Malmquist, forstöðumaður Náttúrufræðistofu Kópavogs

Fjallað verður um sérstöðu Þingvallavatnsvistkerfisins og ástand vatnsins m.t.t. vatnsgæða og álagsþátta, einkum er varðar mengun frá umferð, bústaðabyggð og Nesjavallavirkjun. Byggt er á nýlegum rannsóknaniðurstöðum í vöktunarverkefni sem Náttúrufræðistofa Kópavogs hefur sinnt síðan 2007 og jafnframt stuðst við aðrar rannsóknir sem sumar hverjar ná aftur til 1975–80. Vísbendingar eru um að þörungavöxtur hafi aukist í vatninu á allra síðustu árum, einkum seint um haust og snemma vetrar. Þetta kemur fram bæði í mælingum á þörungmagni og sjóndýpi. Skýringar að baki þessum breytingum liggja ekki ljósar fyrir en líklega má rekja þær til hlýnunar og aukinnar ákomu næringarefna. Næringarefnauðgunin stafar að líkindum af aukinni umferð, þéttingu bústaðabyggðar og auknu rofi á landi sem tengist loftslagshlýnun. Í rannsókn sem fór fram árið 2003 á áhrifum affallsvatns frá Nesjavallavirkjun á Þingvallavatn kom fram að staðbundinnar hitamengunar gætti við vatnið sunnanvert. Hitaáhrifin á lífríkið voru bundin við dýpi sem var um og innan við 0,4 m. Þar sem umtalsverðra hitaáhrifa gætti voru samfélög rykmýstegunda einsleitari og lífslíkur vatnabobba minni en ella. Mild hitaáhrif virtust hins vegar auka vaxtarhraða og lífslíkur vatnabobba. Í rannsókn sem fór fram árið 2008 á kvikasilfursmagni í urriða í Þingvallavatni og 11 öðrum stöðuvötnum kom fram að heildarstyrkur kvikasilfurs réðist að langmestu leyti af lengd urriða og útskolunartíma þess vatns sem hann lifir í. Almennt gildir að styrkur kvikasilfurs í urriða vex eftir því sem fiskurinn verður stærri og eldri og því lengri sem viðstöðutími vatnsins er. Skýringarnar á þessu eru af náttúrulegum toga. Í Þingvallavatni mældist kvikasilfursmagn í stórum urriðum í nokkrum tilfellum töluvert meiri en neyslumörk mæla fyrir um fyrir viðkvæma hópa. Ekki er hægt að tengja þessi tilfelli við starfsemi jarðvarmavirkjana á Hengilssvæðinu.

thingvallavatn     thingvallavatn     thingvallavatn    

Vista sem PDF

Leita í ályktunum

 

Landvernd eru frjáls félagasamtök sem starfa
að umhverfismálum. 
Taktu afstöðu og vertu með!

Ný heimildamynd um Jane Goodall, verndara vistheimtarverkefnis Landverndar
7.2.2018

Ekki lengur grænjaxlar: Hvert nú?
13.2.2017

Endurvinnum farsíma 24. janúar 2017
20.1.2017

Ekki lengur grænjaxlar: Hvert nú?
29.12.2016

Stígum varlega til jarðar - álag ferðamennsku á náttúru Íslands
29.5.2015

Álag á náttúruna vegna ferðamanna og leiðir til úrbóta
19.5.2015

Mótmælafundur á Austurvelli
12.5.2015

Bókin „Að lesa og lækna landið“
20.4.2015

Þjóðareign - málþing um auðlindir Íslands
4.4.2015

Landvernd hefur nýtt verkefni: Græna lykilinn
28.1.2015

Málþing um matarsóun
14.11.2014

Saman gegn matarsóun! Fjölskylduhátíð í Hörpu 6. september
29.8.2014

Námskeið um endurheimt vistkerfa - Vistheimt
21.8.2014

Upplýsingaskilti um náttúru og öryggismál í Reykjadal
25.6.2014

Málþing um loftslagsbreytingar á Höfn í Hornafirði
2.6.2014

Borgarafundur um brennisteinsvetnismengunina frá jarðhitavirkjunum OR
24.5.2014

Málþing um Árósasamninginn
21.5.2014

Vistheimtarverkefni Landverndar
19.5.2014

Náttúruverndarþing 2014
3.5.2014

Græn ganga 1. maí til varnar almannarétti og ferðafrelsi
29.4.2014

Málþing um virkjanir og samfélag í Skaftárhreppi
25.4.2014

Málþing um Jökulsárgljúfur 40 ára
1.4.2014

Boðað til aðalfundar Landverndar 5. apríl n.k.
8.3.2014

Ferðir með Landvernd og Ferðafélagi Íslands í sumar
18.2.2014

Myndasýning og kaffispjall í dag kl.18 á Austurvelli
29.1.2014

Eru jarðstrengir raunverulegur kostur?
11.11.2013

Ný leiðarljós - málþing til heiðurs Herði Bergmann
2.11.2013

Dagsferð um Hengilssvæðið
24.10.2013

Mótmælaganga í Gálgahrauni
13.9.2013

Yfir tuttugu manns sóttu Alviðrudaginn
26.8.2013

Alviðrudagurinn laugardaginn 17. ágúst kl. 13
15.8.2013

Rofsárum lokað á Gnúpverjaafrétti
17.7.2013

Dagskrá Alviðru sumarið 2013
21.6.2013

Náttúruverndarfólk til fundar við forsætisráðherra
28.5.2013

Upptaka af fyrirlestri Bill McKibben
23.5.2013

Fræðslu- og gönguferðir í Krýsuvík
8.5.2013

Málþing um ferðamennsku á jarðhitasvæðum
6.5.2013

Bill McKibben heldur fyrirlestur á sunnudag
3.5.2013

Græn ganga 1. maí
29.4.2013

Fyrirlestur: Allt online? Félagsmiðlar og umhverfisvernd
9.1.2013

Fyrirlestur: Náttúran á umbrotatímum
9.1.2013

Fyrirlestur: Veraldarvefurinn og félagsmiðlar
12.12.2012

Baráttufundur til verndar Gálgahrauni 29. nóv. kl. 20
27.11.2012

Frá vitund til verka: Er menntun lykillinn að breyttri hegðun í umhverfismálum?
15.11.2012

Menntun til sjálfbærni: Fyrirlestur 6. nóv. kl. 14:30
30.10.2012

Framkvæmdastjóri talaði á málþingi Félags leiðsögumanna
27.10.2012

Frá vitund til verka: Næring náttúrunnar - rómantík eða raunveruleiki?
11.10.2012

Gönguferð: Köldulaugagil og Hagavíkurlaugar 29. september
20.9.2012

Hjólaævintýri fjölskyldunnar á degi íslenskrar náttúru 16. september
11.9.2012

Síðsumarganga um Öndverðanes sunnudag 26. ágúst kl. 17
23.8.2012

Plöntugreining í Alviðru 12. ágúst
3.8.2012

Alviðrudagurinn 14. júlí: Náttúruupplifun fyrir alla fjölskylduna
9.7.2012

Björgum Reykjanesfólkvangi: Opinn fundur og pallborð með stjórnmálamönnum 30. maí kl. 20
25.5.2012

Vel heppnað málþing um ferðamennsku á háhitasvæðum
21.5.2012

Sjálfbær ferðamennska á háhitasvæðum - málþing Landverndar 21. maí
9.5.2012

Aðalfundur Landverndar í Nauthóli 12. maí n.k. kl. 10-13
6.5.2012

Einstök náttúra Eldsveitanna - Málþing um áhrif virkjana í Skaftárhreppi
1.5.2012

Náttúruverndarþing 28. apríl í Háskólanum í Reykjavík
24.4.2012

Efling græna hagkerfisins: Opinn fundur 11. apríl kl. 12 í Þjóðminjasafninu
4.4.2012

Náttúruverndarþing verður haldið 28. apríl
21.3.2012

Verndun Þjórsárvera í sögulegu ljósi: fundur í Árnesi 17. mars
9.3.2012

Gönguhópur Landverndar stofnaður
1.3.2012

Fundur um verndun og orkunýtingu landssvæða
29.2.2012

Grænavatnsganga
29.12.2011

Vonarskarð - víðerni í Vatnajökulsþjóðgarði
13.7.2011

Fjöll og fjölskrúðug hverasvæði Kerlingarfjalla
30.6.2011

Gengið um Grændal 16. júní
14.6.2011

Virkjunaráform í Skaftárhreppi - Haustferð 11.-12. september
7.9.2010

Velheppnuð ferð í Trölladyngju
7.7.2010

Reykjanes Rokkar í Frumleikhúsinu í Keflavík í kvöld föstudag.
15.9.2006

Hvað ógnar lífríki og náttúru Þingvalla?

   19.1.2012

Landvernd efnir til opins fundar um stjórnun þjóðgarðsins á Þingvöllum og álag á vistkerfi Þingvallavatns. Fundurinn verður haldinn í Norræna húsinu, þriðjudaginn 17. janúar kl. 12-13:30. 

Sigrún Helgadóttir náttúrufræðingur flytur fyrirlestur undir heitinu ,,Þingvellir, alvöru þjóðgarður?“ og Hilmar J. Malmquist líffræðingur og forstöðumaður Náttúrufræðistofu Kópavogs flytur fyrirlesturinn ,,Þingvallavatn: Dýrmætt vistkerfi undir álagi“. 

Í fyrirlestrunum verður leitað svara við ýmsum mikilvægum spurningum, m.a.: Hvernig þjóðgarður er á Þingvöllum? Er rétt að hann starfi undir stjórn þingmanna? Hvernig er staðið að verndun lífríkis og menningarminja? Hvaða áhrif hefur aukin umferð á tærleika og lífríki Þingvallavatns? En bústaðabyggðin? Hvað með Nesjavallavirkjun? Er þessi ,,helgistaður þjóðarinnar“ undir of miklu álagi?

Fundarstjóri er Guðmundur Ingi Guðbrandsson framkvæmdastjóri Landverndar. Viðburðurinn er haldinn í samvinnu við Norræna húsið. Allir velkomnir.

Hér að neðan eru útdrættir úr erindum Sigrúnar og Hilmars.
 

Þingvellir, alvöru þjóðgarður? Sigrún Helgadóttir, náttúrufræðingur

Þingvellir töldust lengi vel ekki þjóðgarður samkvæmt lögum heldur „helgistaður þjóðarinnar“. Með lögum frá árinu 2004 var friðlýsta svæðið stækkað umtalsvert sem þjóðgarður en er sem fyrr undir umsjón Þingvallanefndar. Á síðasta ári efndi Þingvallanefnd til hugmyndaleitar um þjóðgarðinn. Fjölmargar tillögur bárust um skipulag, framkvæmdir og tilhögun í þjóðgarðinum. Sérstök dómnefnd valdi fimm tillögur til viðurkenningar og ein af þeim var tillaga Sigrúnar Helgadóttur; Þingvellir, alvöru þjóðgarður. Sigrún er einnig höfundur bókarinnar Þingvellir, þjóðgarður og heimsminjar sem kom út nú fyrir jólin. Í erindi sínu mun Sigrún fara yfir nokkur þau stjórnunar og skipulagsatriði sem jafnan er gert ráð fyrir að uppfyllt séu í þjóðgörðum og ræða um Þingvallaþjóðgarð með tilliti til þeirra. Mörg þessara atriða eru umdeild og hafa verið í áratugi, til dæmis: Á þjóðgarðurinn áfram að vera undir stjórn alþingismanna eða færast undir fagstofnun eins og önnur friðlýst svæði landsins? Hvernig hefur verið staðið að friðun og verndun lífríkis þjóðgarðsins svo og fornleifa hans? Á að endurheimta land þjóðgarðsins, s.s. skógræktarsvæðin, og vinna að ýmiss konar lagfæringum á því sem afvega telst hafa farið? Hvernig á að þjóna ferðamönnum í þjóðgarðinum t.d. með gönguleiðum og upplýsingum?

Þingvallavatn: dýrmætt vistkerfi undir álagi. Hilmar J. Malmquist, forstöðumaður Náttúrufræðistofu Kópavogs

Fjallað verður um sérstöðu Þingvallavatnsvistkerfisins og ástand vatnsins m.t.t. vatnsgæða og álagsþátta, einkum er varðar mengun frá umferð, bústaðabyggð og Nesjavallavirkjun. Byggt er á nýlegum rannsóknaniðurstöðum í vöktunarverkefni sem Náttúrufræðistofa Kópavogs hefur sinnt síðan 2007 og jafnframt stuðst við aðrar rannsóknir sem sumar hverjar ná aftur til 1975–80. Vísbendingar eru um að þörungavöxtur hafi aukist í vatninu á allra síðustu árum, einkum seint um haust og snemma vetrar. Þetta kemur fram bæði í mælingum á þörungmagni og sjóndýpi. Skýringar að baki þessum breytingum liggja ekki ljósar fyrir en líklega má rekja þær til hlýnunar og aukinnar ákomu næringarefna. Næringarefnauðgunin stafar að líkindum af aukinni umferð, þéttingu bústaðabyggðar og auknu rofi á landi sem tengist loftslagshlýnun. Í rannsókn sem fór fram árið 2003 á áhrifum affallsvatns frá Nesjavallavirkjun á Þingvallavatn kom fram að staðbundinnar hitamengunar gætti við vatnið sunnanvert. Hitaáhrifin á lífríkið voru bundin við dýpi sem var um og innan við 0,4 m. Þar sem umtalsverðra hitaáhrifa gætti voru samfélög rykmýstegunda einsleitari og lífslíkur vatnabobba minni en ella. Mild hitaáhrif virtust hins vegar auka vaxtarhraða og lífslíkur vatnabobba. Í rannsókn sem fór fram árið 2008 á kvikasilfursmagni í urriða í Þingvallavatni og 11 öðrum stöðuvötnum kom fram að heildarstyrkur kvikasilfurs réðist að langmestu leyti af lengd urriða og útskolunartíma þess vatns sem hann lifir í. Almennt gildir að styrkur kvikasilfurs í urriða vex eftir því sem fiskurinn verður stærri og eldri og því lengri sem viðstöðutími vatnsins er. Skýringarnar á þessu eru af náttúrulegum toga. Í Þingvallavatni mældist kvikasilfursmagn í stórum urriðum í nokkrum tilfellum töluvert meiri en neyslumörk mæla fyrir um fyrir viðkvæma hópa. Ekki er hægt að tengja þessi tilfelli við starfsemi jarðvarmavirkjana á Hengilssvæðinu.

thingvallavatn     thingvallavatn     thingvallavatn    

Vista sem PDF