Þátttaka í ákvarðanatöku

Landvernd virkan þátt í stefnumótun í umhverfismálum með gerð umsagna um fjölda þingmála, skipulagsmál sveitarfélaga, áætlanagerð og einstakar framkvæmdir á vegum einkaaðila og hins opinbera. Landvernd beitir sér einnig í ákvarðanatöku er varðar umhverfismál, m.a. með því að láta reyna á stjórnsýsluákvarðanir og reka mál fyrir dómstólum. Fulltrúar samtakanna eiga sæti í starfshópum  á vegum hins opinbera, taka þátt í opnum fundum um margvísleg málefni og vekja athygli á umhverfismálum í fjölmiðlum. Samtökin virkja önnur félagasamtök og einstaklinga með sér í þessu starfi. Landvernd byggir vinnu sína á grundvelli árósasamningsins og innleiðingu hans í íslensk lög. Samningurinn veitir almenningi og félagasamtökum sem starfa að umhverfisvernd rétt til aðgangs að upplýsingum, þátttöku í ákvarðanatöku og aðgang að réttlátri málsmeðferð í umhverfismálum. 

Brotið á almenningi og umhverfissamtökum

Brotið er á réttindum almennings og umhverfisverndarsamtaka samkvæmt niðurstöðu eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) frá í síðustu viku, sem nú hefur verið birt. Niðurstaðan er í samræmi við skýrslu Landverndar frá árinu 2014.

Niðurstaða ESA er að íslensk lög tryggi ekki rétt almennings og umhverfisverndarsamtaka þegar kemur að kærurétti í umhverfismálum. Ekki er nægilegt að geta kært ákvarðanir og athafnir yfirvalda, heldur þarf líka að vera hægt að kæra þegar stjórnvöld aðhafast ekki – athafnaleysi. Um er að ræða brot á tveimur alþjóðasamningum, Árósasamningnum og EES-samningnum. Breyta þarf íslenskum lögum til að uppfylla þessar alþjóðaskuldbindingar. Bregðist Ísland ekki við fyrir 4. júlí, höfðar ESA mál gegn ríkinu fyrir EFTA dómstólnum.

Árið 2011 fullgilti Ísland Árósasamninginn, alþjóðasamning um aðgang að upplýsingum, þátttöku almennings og réttláta málsmeðferð í umhverfismálum. Samningurinn tryggir m.a. kærurétt almennings og umhverfissamtaka. Ári síðar var regla sama efnis tekin upp í EES-samninginn. Landvernd og fleiri aðilar, einstaklingar og samtök, hafa allt frá árinu 2013, meðal annars í kjölfar Gálgahraunsmálsins svokallaða, haldið því fram að ýmislegt væri brogað við framfylgd þeirra réttinda er þessir alþjóðasamningar veita.

Í kjölfar skýrslu sem Landvernd lét gera árið 2014 um framkvæmd Árósasamningsins á Íslandi, og sendi til tveggja alþjóðastofnana er fara með eftirlit með framangreindum samningum, hóf ESA rannsókn á meintu broti íslenska ríkisins. Ákvörðun ESA frá fyrri viku er annað stigið af þremur í s.k. samningsbrotamáli gegn íslenska ríkinu.

ESA krefst þess nú að íslenska ríkið breyti lögum til að tryggja að almenningur og samtök hans geti leitað til óháðs úrskurðaraðila þegar um er að ræða athafnaleysi stjórnvalda í umhverfismálum. Íslenska ríkið hélt því fram að sá réttur væri tryggður hér á landi og vísaði m.a. til tveggja úrskurða úrskurðanefndar umhverfis- og auðlindamála, stjórnsýslulaga og þess að kvarta mætti til Umboðsmanns Alþingis. ESA féllst ekki á röksemdir íslenska ríkisins. Úrskurðarnefndin geti í dag ekki fjallað um athafnaleysi stjórnvalda. Stjórnsýslulög tryggi heldur ekki þennan rétt og álit Umboðsmanns Alþingis séu ekki skuldbindandi að lögum. Bregðist íslensk stjórnvöld ekki við ákvörðun ESA vísar stofnunin málinu til EFTA-dómstólsins. Íslenska ríkið hefur frest til 4. júlí 2016 til að færa löggjöfina til samræmis við alþjóðaskuldbindingar.

Viðbrögð íslenskra stjórnvalda skipta miklu fyrir almenning og félagasamtök sem gæta hagsmuna almennings í umhverfismálum, og þar með fyrir umhverfis- og náttúruvernd í landinu. Ákvörðun stjórnar ESA nr. 90/16/COL, frá 4. maí 2016 í máli nr. 75769 ásamt lista yfir málsgögn, má finna á vefsíðu ESA, þar sem einnig er að finna fréttatilkynningu stofnunarinnar á íslensku.

 


Tögg
Stjornarradshusid mai 2013.jpg 

Vista sem PDF

Þrjár stoðir Árósasamningsins

Í brennidepli

Berggangur_Hverfisfljot.jpg
Umsögn um frummatsskýrslu um Hverfisfljótsvirkjun
Stjórn Landverndar hefur birt umsögn um frummatsskýrslu um Hverfisfljótsvirkjun.

Leita í gagnasafni

Snaefell_Petur Halldorsson.jpg
Landvernd fagnar áformum um þjóðgarðsstofnun
Áform um sameiningu verkefna á sviði náttúruverndar fagnað

Berggangur_Hverfisfljot.jpg
Umsögn um frummatsskýrslu um Hverfisfljótsvirkjun
Stjórn Landverndar hefur birt umsögn um frummatsskýrslu um Hverfisfljótsvirkjun.

Mynd Fosshotel_7juli.jpg
Úrskurður kallar á nýja ákvörðun um umhverfismat hótels í Mývatnssveit
Ekki var grundvöllur fyrir leyfisveitingum Umhverfisstofnunar og byggingarfulltrúa Skútustaðahrepps fyrir Fosshóteli við Mývatn.

Af Leirhnjuk.jpg
Landvernd og Fjöregg stefna íslenska ríkinu
Umhverfisverndarsamtök hafa stefnt umhverfisráðherra f.h. íslenska ríkisins vegna vanefnda á að friðlýsa ákveðin svæði í Skútustaðahreppi.