Tófan er lukkudýr Skóla á grænni grein og grænfánans. Landvernd.

Hnattrænt réttlæti

Afmælispakki grænfánans í apríl

Grænfáninn er 20 ára á Íslandi. Tófan, lukkudýr Skóla á grænni grein heldur á stórri afmælisköku með 20 kertum.
Skilti með hnetti, ein Jörð. Hnattrænt jafnrétti er þema apríl mánaðar á afmælisári grænfánans.

Skólar á grænni grein og grænfáninn á Íslandi fagnar 20 ára afmæli á árinu og þér er boðið í afmælið!
Í hverjum mánuði opnum við lítinn afmælispakka sem samanstendur af fræðsluefni og verkefnum tileinkað ákveðnu viðfangsefni.

Hvað er hnattrænt réttlæti?

Orðið hnattrænt þýðir að eitthvað er mikilvægt fyrir allan hnöttinn, sem sagt fyrir alla Jörðina og hefur áhrif á okkur öll hvar sem við búum í heiminum.

Réttlæti felur í sér að mannréttindi séu virt og að allir Jarðarbúar hafi jafnan rétt til að uppfylla ákveðnar grunnþarfir. Grunnþarfir eru m.a að hafa nóg að borða, hreint vatn að drekka, aðgang að húsnæði og föt til að klæðast í auk þess að hafa möguleika til þess að mennta sig og hafa aðgang að læknisþjónustu. Allir Jarðarbúar eiga að hafa sama rétt (óháð kynþætti, litarhætti, kynferði, kynhneigð, tungu, trú, skoðun, þjóðerni, uppruna, eigum, ætterni eða öðru).

Þessi réttur allra Jarðarbúa hefur verið samþykktur með alþjóðlegum sáttmálum. Og í heimsmarkmiðum Sameinuðu Þjóða kemur hnattrænt réttlæti fram í einstökum markmiðum og sem eitt af aðaleinkennum allra markmiðana sem tengir þau saman.

Hnattrænt réttlæti felur í sér að allir Jarðarbúar hafa sömu tækifæri til þess að lifa eins góðu lífi og hægt er. Hnattrænt réttlæti þýðir líka að við þurfum að skipta náttúrulegum auðlindum, auk réttinda og tækifæra á sanngjarnan hátt á milli okkar Jarðarbúa alls staðar í heiminum.

Með öðrum orðum: Við deilum heiminum með hvort öðru – nóg handa öllum, alltaf!

Því miður þá eru peningar, eignir og möguleikar til góðs lífs dreift á mjög ójafnan hátt, bæði milli fólks innan hvers lands og svo milli landa.
Víða býr fólk í mikilli fátækt, börn deyja úr hungri, konur deyja við fæðingu barna, fjöldi barna fá ekki tækifæri til þess að ganga í skóla, heldur vinna langan vinnudag við erfiðar, fólk er á flótta undan stríði….vegna þurrka…. eða flóða af völdum loftslagsbreytinga.
Á sama tíma er fjöldi fólks, sérstaklega í ríkum vestrænum löndum eins og á Íslandi, sem á miklu meira en nóg af öllu, sem sóar mat, fötum, rafmagni, vatni og fer reglulega í utanlandsferðir. Þar með notum við í ríkum löndunum miklu meira af auðlindum Jarðar fyrir okkur, ekki bara auðlindum í okkar löndum heldur einnig auðlindum í fátækari löndum. Því margar vörur eins og matur, föt og raftæki sem við notum, eru búnar til í fátækum löndum af fólki sem fær oftast ekki sanngjarnt borgað fyrir vinnu sína. Það er mjög óréttlát.
Við í ríku löndunum erum að menga meira og búa til meiri úrgang en þau í fátæku löndunum. Þannig berum við lang mesta ábyrgð á losun gróðurhúsalofttegunda sem veldur loftslagsbreytingum eða loftslagshamförum. Ríkari löndin hafa losað lang mest af gróðurhúsalofttegundum í gegnum tíðina. Það sem eykur óréttlætið enn meira er að það fólk sem hefur losað sem minnst verður jafnvel fyrir sem mestum neikvæðum áhrifunum af loftslagshamförum. Það er vegna þess að þau búa í löndum þar sem flóð, þurrkar og fellibylir eru algengari. En einnig vegna þess að það fólk er oft fátækt fyrir og býr í löndum sem hafa litla möguleika á því að hjálpa sínu fólki. Þannig getur t.d. minni uppskera vegna flóða eða þurrka aukið
hungursneyð á svæðinu. Staða loftslagsmála ýtir enn meira undir óréttlæti milli fólks í ríkum og fátækum löndum og því er mikilvægt að fara í aðgerðir sem stuðla að loftslagsréttlæti.

Við öll í ríku löndunum þurfum að læra að vera ánægð með minna, minnka neyslu okkar og hætta að sóa. Ef við kaupum vörur sem eru framleiddar í öðrum löndum getum við lagt áherslur á að kaupa vörur sem hafa „Fair Trade“ merki sem er merki um sanngjarna viðskiptahætti þar sem fólkið sem býr til vörunnar hefur fengið sanngjarnt verð fyrir þessa framleiðslu. Það er einnig mikilvægt að við séum meðvituð um núverandi hnattræna óréttlætið og finnum til samkenndar með fólk sem býr við fátækt og óréttlæti. Við getum safnað pening til góðgerðasamtaka sem hjálpa fátæku fólki. Og svo skiptir máli að við látum í okkur heyra, bæði heima, í samfélaginu okkar og hjá stjórnvöldum um að við viljum meira hnattrænt réttlæti og jafnari dreifingu á peningum, vörum og öðrum lífsgæðum og að við viljum lög og reglur sem koma því á.

Einstaklingar, fyrirtæki og stjórnvöld þurfa að vinna saman

Við getum öll haft áhrif

Verkefni

þrír stólar

Réttlætissalat

Þetta er léttur leikur til að kveikja áhuga nemenda á hugtakinu hnattrænt réttlæti, skoða hvað þau vita um það og miðla þekkingu á milli þeirrar. Verkefni fyrir 8 – 16 ára.

Opna verkefni
lítil hús í höndum

Ólík heimili

Mennirnir eiga það sameiginlegt að vera gestir plánetunni Jörð. Við lifum hins vegar við ólíkar aðstæður eftir því hvar á Jörðinni við búum. Í þessu verkefni eru misjafnar aðstæður fólks skoðaðar. Hvernig eru híbýlin? Hafa allir Jarðarbúar skjól gegn veðri og vindum og aðgang að hreinu vatni? Nemendur velja land til þess að fjalla um, finna heimildir, búa til híbýli úr endurunnum efnivið og skrifa texta um aðstæður fólks sem þar býr. Verkefni fyrir 6-15 ára

Opna verkefni
tvær henddur að takast í hendur, flutningarbílar og flugvélar

Hlutverkaleikur um víðtæk áhrif hnattvæðingar

Hlutverkaleikur sem opnar augu nemenda á þeim áhrifum sem aukin hnattvæðing kann að hafa á matvælaframleiðslu. Nemendur eiga að átta sig á mismunandi hagsmunum og ígrunda hvernig núverandi hagkerfi ýtir undir núverandi framleiðsluhætti. Nemendur ræða síðan hvaða lög og reglur þurfi til þess að breyta slíkum framleiðsluháttum með umhverfið, dýravelferð og hnattrænt réttlæti í huga. Verkefni fyrir 16 – 100 ára.

Opna verkefni
heimskort með pinnum

Leikur um hnattræna dreifingu

Leikur sem opnar augu nemenda fyrir ójafnari dreifingu fólks, mismunandi losun koltvísýrings víðs vegar um heiminn og óréttlæti varðandi launakjör. Verkefni fyrir 14 – 100 ára.

Opna verkefni
heimsmynd með equality setningu

Stígðu fram

Verkefni sem eykur meðvitund nemenda um mismunandi möguleika og aðstæður fólks. Hlutverkaleikur þar sem nemendur tilheyra ákveðnum hópi sem getur haft áhrif á möguleika fólks varðandi lífsgæði og annað. Verkefni fyrir 13-30 ára

Opna verkefni

Mannréttindi eða forréttindi?

Verkefni þar sem nemendur velta fyrir sér hugtökunum mannréttindi og forréttindi. Læri að það sé greinamunur þarna á milli og skoða sig sjálf út frá þessum hugtökum. Verkefni fyrir 6-16 ára

Opna verkefni
Tröppur. Kona með handtösku gengur upp stiga. Stígðu fram. Forréttindaverkefni.

Stígðu fram – Skoðum loftslagsréttlæti og forréttindi

Stígðu fram er hlutverkaleikur um mannréttindi, loftslagsréttlæti og umhverfismál. Nemendur kanna mun á stöðu fólks eftir búsetu, kyni, stétt eða áhrifum loftslagsbreytinga.

Opna verkefni
Tvö andlit hlið við hlið. kona og karl með brún augu. Vitnisburður um loftslagsmál. Hlutverkaleikur

Ef ég væri Nalía frá Indlandi eða Peter frá Holland? Vitnisburður um loftslagsmál – Hlutverkaleikur

Vitnisburður um loftslagsmál er hlutverkaleikur þar sem nemendur setja sig í spor mismunandi ungmenna í allskonar löndum og velta fyrir sér þeirra upplifun og hugleiðingum varðandi loftslagsbreytingar.

Opna verkefni

Skoðaðu dagskrá afmælisársins og kynntu þér afmælispakka frá starfsfólki Skóla á grænni. 

#grænfáninn20ára

#grænfáninn20ára

Notaðu myllumerkið #grænfáninn20ára og merktu Landvernd og Grænfánann á samfélagsmiðlum. 

Kynntu þér námsefni frá Landvernd

Verkefnakista Landverndar inniheldur fjölmörg verkefni sem byggð eru á menntun til sjálfbærni og Heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna. Verkefnin koma frá þátttökuskólum og námsefnishöfundum Landverndar. 

Hvaða áhrif hefur hafið á líf okkar? Hvaða áhrif höfum við á hafið? Sex til tíu ára nemendur læra um hafið, plast og hvernig við getum haft áhrif. Námsefnið samanstendur af rafbók, verkefnum og kennaraleiðbeiningum. 

Menntaverkefni Landverndar

GRÆNFÁNINN

Nemendur og starfsfólk í grænfánaskólum nota skrefin sjö til að breyta skólastarfinu í átt að sjálfbærni. Grænfáninn er alþjóðleg viðurkenning sem veitt er skólum sem innleiða menntun til sjálfbærni á þennan hátt. 

Nemendur læra um endurheimt náttúrulegra gæða og mikilvægi hennar fyrir gróður og jarðveg, líffræðilega fjölbreytni og baráttuna við loftslagshamfarir. Verkefnið er samstarfsverkefni þátttökuskóla, Landverndar og Landgræðslunnar. Meira um Vistheimt með skólum…

Nemendur læra um umhverfismál og miðlun efnis. Þátttakendur flytja fréttir um umhverfismál á fjölbreyttan máta og eru valin framlög send í alþjóðlega keppni. Meira um Ungt umhverfisfréttafólk…

Scroll to Top